Co działo się we Władysławowie?

Co działo się we Władysławowie? Wiele miejsc w Polsce może wydawać się na pierwszy rzut oka nieciekawymi. Jednakże liczne zabytki, ciekawa historia wojenna czy też średniowieczna mogą nas zaskoczyć nawet w miejscach, po których byśmy się nie spodziewali. Jednym z bardziej interesujących miejsc jest Władysławów. Jest to wieś, która zlokalizowana jest w województwie wielkopolskim. Kiedyś posiadała prawa miejskie, jednak jeszcze w trakcie II wojny światowej straciła je na dobre. Okres II wojny światowej jest raczej niechlubnym czasem w tym regionie, bowiem zostało zbudowane tu żydowskie getto, i wielu z tych mieszkańców zostało straconych na tym terenie. Jednakże w roku 1979 w czterdziestą rocznice wybuchu II wojny światowej we wsi tej został postawiony głaz narzutowy, którego celem jest upamiętnienie osób poległych lub zamordowanych w okresie II wojny światowej na tych terenach. Historia Żydów na tym terenie jest bardzo bogata, bowiem niegdyś była tutaj gmina żydowska, która powstała już w XVI wieku. W roku 1800 teren ten zamieszkiwało już wśród społeczeństwa 14% społeczeństwa żydowskiego. W roku 1900 stanowili już 30 % społeczności żyjącej w tej gminie. Jednakże podczas drugiej wojny światowej w latach 1942 -1943 wszyscy Żydzi z okolic Władysławowa zostali wywiezieni do środka zagłady w Chełmnie. Obóz zagłady został założony przez Niemców w roku 1941, istniał do roku 1944. Obóz Kulmhof przede wszystkim służył do zagłady ludności pochodzenia żydowskiego, która żyła na terenie Kraju Warty. Jednakże warto wiedzieć, ze obóz ten powstał przed oficjalna decyzją z konferencji z Wannesee o zagładzie ludności żydowskiej. Jednym z zabytków, które można znaleźć na terenie wsi jest cmentarz żydowski założony w XVIII wieku. Wciąż zachowały się dwa nagrobki wykonane z piaskowca, na których można znaleźć inskrypcje w języku hebrajskim.

Władysławów

Władysławów Jednym z miejsc ciekawie położonych jest niewątpliwie wieś Władysławów. Wieś ta położona jest w powiecie tureckim, w gminie Władysławów, w województwie wielkopolskim. Miejsce to zlokalizowane jest między Pagórkami Złotogórskimi, które należą do Wysoczyzny Tureckiej. Jednakże nie zawsze była to wieś. W latach 1727-1870 oraz 1919-1934 było to miasto. W XVIII wieku było to miasto szlacheckie na prawach miejskich lokowane przez Władysława Jana Kretkowskiego, który był ówczesnym wojewodom chełmińskim. Ponadto od roku 1728 miasto było własnością rodu Gurowskich. Miasteczko to rozwijało się wtedy głownie za sprawą tkactwa, które w tym regionie uprawiane było w większości okolicznych miast i wsi. Cech tkacki po raz pierwszy został wymieniony w dokumentach z 1738 roku. Wtenczas do osady przybyli tkacze z Saksonii i Czech. Historia nie oszczędzała tego miejsca. Po drugim rozbiorze Polski Władysławów został wcielony do zaboru pruskiego. Rozwój tkactwa doprowadził do tego, że w tym miejscu powstało aż 35 warsztatów. Jednak już w 1807 roku miasto zostało przyłączone do Księstwa Warszawskiego, a w 1815 weszło w skład Królestwa Polskiego. Jednakże w 1870 roku w wyniku reformy administracyjnej miasto straciło prawa miejskie o pozostało wsią. Prawa zostały odzyskane na krótko miedzy rokiem 1919 a 1934, po czym znowu zostały one stracone. Za to po reformie w 1999 roku wieś weszła w skład województwa wielkopolskiego. Na terenie wsi zachowały się liczne zabytki. Można obejrzeć do dzisiaj miedzy innymi XVIII wieczny układ zabudowy architektonicznej. A także zespół domków z XVIII i XIX wieku, które charakteryzują się dachami krytymi czterospadowymi lub naczółkowymi. Natomiast na miejskim rynku postawiono figurę rokokową przedstawiającą świętego Jana Nepomucena, wraz z płaskorzeźbami innych świętych na cokole, które pochodzą z 1751 roku.

Historia Żydów na terenie powiatu tureckiego

Historia Żydów na terenie powiatu tureckiego Dzisiaj wciąż Żydzi uchodzą za osoby obdarzone zmysłem przedsiębiorczości. W wielu regionach przyczynili się oni do rozkwitu przemysłu. Na przykład Turek – miasto na terenie obecnego województwa wielkopolskiego zawdzięcza tej społeczności rozkwitu przemysłu tkackiego, z którego miasto to było znane w średniowieczu. Pierwszy raz o osiedleniu się społeczności żydowskiej w tym miejscu można było spotkać się we wzmiankach z XVIII wieku. Rozkwit kultury żydowskiej w tym mieście w powiecie tureckim trwał aż do drugiej połowy XIX wieku. Historia dla tego społeczeństwa jednak nie była łaskawa. Podczas II wojny światowej w Turku i Dobrej stworzono getto żydowskie, a później kolejne w Czachulcu, aby dokonać zagłady Żydów w obozie zagłady Kulmhof w Chełmnie. Jednakże pierwszy raz Żydzi pojawili się na tym terenie w 1789 roku, kiedy to zanotowano ich przybycie. Prócz tego zamieszkiwali tez miasto Dobra, gdzie mieściła się synagoga i cmentarz żydowski. Z roku na rok społeczeństwo to rosło w siłę, a w połowie XIX wieku posiadało już własną gminę. Można powiedzieć, że w owych latach stworzyli nawet swoja enklawę w obrębie miejskiego rynku oraz ulicy Kolskiej, ponieważ tam najczęściej zamieszkiwali. Tam też powstała kolejna synagoga oraz dom nauki. Warto wiedzieć, że do lat 60. XIX wieku Żydzi nie mogli nabywać praw ziemski, a tylko dzierżawić mieszkania, domy czy budynki gospodarcze. Mimo to parali się wieloma zawodami jak szewstwo, kuśnierstwo, krawiectwo czy też handlowali podczas miejskich targów i jarmarków. Kupcy żydowscy bardzo szybko upodobali sobie handel związany z przemysłem tkackim włókienniczym, który rozwijał się w Turku. Dostarczali oni surowców dla tkaczy, udzielali nawet kredytów kupieckich na procent. Jednakże podczas II wojny światowej całkowicie ich eksterminowano. Po wojnie nieliczne osoby ocalałe z getta wyjechały z tych terenów.